เที่ยวกรุงเทพฯ เที่ยว “วัดเทพธิดารามวรวิหาร” กับเรื่องราวที่มองไม่เห็นทั้งในด้านประวัติศาสตร์และศิลปวัฒนธรรมอันทรงคุณค่า พระอารามหลวงที่สำคัญอีกแห่งของกรุงรัตนโกสินทร์


วัดเทพธิดารามวรวิหาร เป็นวัดที่สำคัญแห่งหนึ่งของกรุงรัตนโกสินทร์ และเป็นหนึ่งในสถานที่ท่องเที่ยวที่ได้รับความนิยมจากนักท่องเที่ยวเป็นจำนวนมาก เพื่อเดินทางไปเยี่ยมชมสถาปัตยกรรมและศิลปะของไทย ที่คงไว้ซึ่งเอกลักษณ์แห่งยุคสมัยกลายเป็นมรดกทางวัฒนธรรมอันทรงคุณค่าและควรค่าแก่การอนุรักษ์ให้คนรุ่นหลังได้สัมผัสและชื่นชมมรดกวัฒนธรรมระดับโลกนี้

ประวัติวัดเทพธิดารามวรวิหาร

วัดเทพธิดารามวรวิหาร ตั้งอยู่ริมถนนมหาชัย ตำบลสำราญราษฎร์ อำเภอพระนคร เป็นพระอารามหลวงชั้นตรี ชนิดวรวิหาร รัชกาลที่ 3 ตั้งขึ้นเมื่อปี พ.ศ. 2379 เพื่อเฉลิมพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวฯ กรมหมื่นอัปสรสุดาเทพ ทรงโปรดปรานและก่อสร้างได้สำเร็จในปี พ.ศ. 2382 ทรงพระราชทานนามว่า “วัดเทพธิดาราม” เนื่องจากสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว กรมหมื่นอัปสรสุดาเทพ ได้บริจาคเงินส่วนตัวเพื่อร่วมในการก่อสร้างเช่นกัน

วัดเทพธิดาราม

วัดเทพธิดาราม

วัดเทพธิดาราม

วัดเทพธิดารามวรวิหาร ถือเป็นวัดโบราณ หลายคนน่าจะรู้จักวัดนี้ เคยเป็นที่พำนักของกวีคนสำคัญของโลก “สุนทรภู่” ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของวัดเทพธิดารามวรวิหาร เป็นอีกหนึ่งสถานที่ท่องเที่ยวที่นักท่องเที่ยวให้ความสนใจ นอกจากนี้ยังมีเรื่องราวที่มองไม่เห็นอีกมากมาย ทั้งในด้านประวัติศาสตร์ สถาปัตยกรรม และงานศิลปะอื่นๆ ที่ทำให้วัดเทพธิดารามวรวิหารกลายเป็นแหล่งความรู้ที่สำคัญของกรุงรัตนโกสินทร์

1.หอไตร : รางวัลอนุรักษ์ดีเด่นจาก UNESCO

หอไตรของวัดเทพธิดารามวรวิหาร ปรากฏความงามด้วยลักษณะสถาปัตยกรรมไทยที่ได้รับอิทธิพลการตกแต่งจากประเทศจีนตามแบบราชวงศ์ในสมัยรัชกาลที่ 3 เป็นอาคารก่ออิฐ 2 ชั้น ปูด้วยปูน ปิดทอง ล่องแพดอกไม้สีแดง ใบปิดทอง หน้าจั่วปิดทองประดับกระจกสี มีศิลปะลายน้ำที่ประตูและหน้าต่างทุกบาน ข้างในเป็นคัมภีร์พระไตรปิฎก เปรียบเสมือนห้องสมุดขนาดใหญ่ในพระพุทธศาสนา ปัจจุบันพระไตรปิฎกไม่เปิดให้เข้าชม

ในปี 2554 องค์การการศึกษา วิทยาศาสตร์ และวัฒนธรรมแห่งสหประชาชาติ หรือ UNESCO สำหรับภูมิภาคเอเชียแปซิฟิก ได้ประกาศให้หอไตรวัดเทพธิดารามวรวิหารได้รับรางวัลด้านการอนุรักษ์ดีเด่น แนวทางการอนุรักษ์มรดกวัฒนธรรมของกรมศิลปากรเน้นการฟื้นฟูและอนุรักษ์ศิลปหัตถกรรมพื้นบ้าน ซึ่งได้รับความร่วมมือจากชาวบ้านในการดูแลอย่างต่อเนื่อง

๒. พระพุทธเทวะวิลาส : พระประธานของพระอุโบสถ

วัดเทพธิดาราม

วัดเทพธิดาราม


พระพุทธเทวะวิลาศ หรือ หลวงพ่อขาว (ชื่อที่ชาวบ้านเรียกทั่วไป) เป็นพระพุทธรูปหลักของพระอุโบสถในปางมารวิชัย แกะสลักด้วยหินสีขาวบริสุทธิ์ ประดิษฐานเวชยันต์บุษบก เป็นโบราณวัตถุที่สวยงามหายาก พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวเจ้าอยู่หัวในรัชกาลที่ 3 ได้เชิญพระพุทธเทวิลาส (หลวงพ่อขาว) จากพระบรมมหาราชวัง เพื่อประดิษฐานเป็นพระประธานของพระอุโบสถ เพื่อเฉลิมพระเกียรติ สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี กรมหมื่นอัปสรสุดาเทพ

วัดเทพธิดาราม

และเมื่อพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดชบรมนาถบพิตร เมื่อเสด็จพระราชดำเนินถวายกฐินพระราชทานพระนามพระพุทธองค์นี้ว่า “พระพุทธเทวะวิลาส” หมายถึง พระพุทธรูปที่สวยงาม ขณะเดียวกันก็เกี่ยวข้องกับพระนามเดิมของสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี กรมหมื่นอัปสรสุดาเทพ (เจ้าหญิงวิลาส) ก็เช่นกัน

3. Ubosot : สัญลักษณ์ทางสถาปัตยกรรมที่สะท้อนความเป็นผู้หญิง

วัดเทพธิดาราม

วัดเทพธิดาราม

วัดเทพธิดาราม

โดยทั่วไปเราอาจเห็นว่าพระอุโบสถวัดเทพธิดารามวรวิหาร เหมือนวัดอื่นๆ แต่ถ้าดูดีๆ จะมองเห็นรายละเอียดต่างๆ ที่สะท้อนเอกลักษณ์ของยุคสมัยนิยม หน้าจั่วของพระอุโบสถประดับด้วยกระเบื้องเคลือบไม่มีช่อฟ้าไก่ ใบและหางหงส์ซึ่งสอดคล้องกับพระราชกรณียกิจในรัชกาลที่ 3 แห่งรัชกาลนั้น

วัดเทพธิดาราม

วัดเทพธิดาราม

วัดเทพธิดาราม

หากสังเกตบริเวณหน้าจั่วของพระอุโบสถ จะเห็นกระเบื้องเคลือบสีหงส์คู่หนึ่ง ตามความเชื่อของจีน หงส์เป็นเจ้าแห่งนกทั้งปวง และหงส์ถูกใช้เป็นสัญลักษณ์แทนหงห่าวหมายถึงสตรีผู้สูงศักดิ์ที่มาพร้อมความงามและคุณธรรมควบคู่ไปกับมังกรซึ่งเป็นสัญลักษณ์ของจักรพรรดิ์ ดังนั้นรูปหงส์ที่ประดับหน้าจั่วของพระอุโบสถจึงมี ความหมาย “พระองค์เจ้ากรมหมื่นอัปสรสุดาเทพ (เจ้าหญิงวิลาส)” พระราชธิดาในรัชกาลที่ 3

วัดเทพธิดาราม

วัดเทพธิดาราม

และเมื่อเข้าไปในวัด จะสามารถชมภาพจิตรกรรมฝาผนังเป็นรูปภูเขาบินได้ ซึ่งแตกต่างจากภาพฝาผนังตามวัดอื่น ๆ ที่มักนิยมวาดนิทานเปรียบเทียบ รวมทั้งภาพสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี กรมหมื่นอัปสรสุดาเทพ (เจ้าฟ้าวิลาส) ที่ประดับประดาอยู่ที่ประตูทางเข้าภายในวัด ล้วนเป็นสัญลักษณ์ทางสถาปัตยกรรมที่สะท้อน ความเป็นผู้หญิง

4. พระวิหาร

วัดเทพธิดาราม

วัดเทพธิดาราม

วัดเทพธิดาราม

วัดเทพธิดาราม

วัดเทพธิดาราม

ใครมีโอกาสไปวัดเทพธิดารามวรวิหาร จุดหนึ่งที่ไม่ควรพลาดคือการชมความงามของพระอริยสาวก รวม 52 เหรียญหล่อในกระป๋อง แต่ละคนมีอิริยาบถที่แตกต่างกัน ประดิษฐานบนแท่นบูชาหน้าพระประธานในวัด

วัดเทพธิดาราม

วัดเทพธิดาราม

วัดเทพธิดาราม

วัดเทพธิดาราม

และเมื่อลองสังเกตดูจะมีพระอริยเจ้าที่โดดเด่นและสง่างาม ท่ามกลางรูปปั้นพระอริยสงฆ์ 52 องค์ ได้แก่ พระมหาปชาบดีโคตมีเทรี ภิกษุณี ภิกษุณีองค์แรกที่มีส่วนร่วมในการช่วยเผยแผ่พระพุทธศาสนาในหมู่สตรี . แต่ในสมัยพุทธกาล พระพุทธเจ้าทรงอนุญาตสตรีให้บวชเป็นภิกษุณีได้ยาก โดยต้องยึดหลักและปฏิบัติตามครุฑ ๘ และศีล 311 จึงเป็นภิกษุภิกษุณีจึงต้องอาศัยศรัทธาอันแรงกล้าในพระพุทธศาสนาจึงจะได้ตรัสรู้เป็นภิกษุ

วัดเทพธิดาราม

นอกจากนี้ภาพเขียนภายในวิหารวัดเทพธิดารามวรวิหารก็เป็นอีกหนึ่งสิ่งที่น่าสนใจ โดยมีการนำรูปหงส์มาเขียนเป็นภาพจิตรกรรมฝาผนัง รวมทั้ง บานประตูหน้าต่าง ล้วนเป็นลวดลายที่สะท้อนความเจริญตามความเชื่อของจีน เช่น รูปกระถางดอกบัว รูปอ่างปลาทอง และรูปภาพกระถางดอกโบตั๋น เป็นต้น

5. สุนทรภู่กุฏิ : พิพิธภัณฑ์ร่วมสมัยผ่านสื่อเทคโนโลยี

วัดเทพธิดาราม

วัดเทพธิดาราม

ณ ที่แห่งนี้คงไม่มีใครรู้จัก “สุนทรภู่” กวีผู้ยิ่งใหญ่แห่งกรุงรัตนโกสินทร์ ใครจะรู้ว่าครั้งหนึ่งในชีวิต วัดเทพธิดารามวรวิหาร เคยเป็นวัดที่สุนทรภู่จำพรรษามาตั้งแต่ปี พ.ศ. 2385 รวมทั้งหมด 3 ปีที่วัด ในบรรดาวัดทั้ง 7 องค์ ซึ่งวัดได้อนุรักษ์ไว้เป็นอนุสรณ์ของสุนทรภู่ และเปิดให้ประชาชนทั่วไป นักศึกษา และนักศึกษา มาศึกษาองค์ความรู้จากกวีท่านนี้

ภายในกุฏิมีทั้งหมด 3 ห้อง คือ

1. ห้อง “Endless Inspiration” นำเสนอเส้นทางชีวิตและผลงานของสุนทรภู่ในสมัยรัตนโกสินทร์ตอนต้น ตั้งแต่สมัยรัชกาลที่ 1 ถึงรัชกาลที่ 4 มีรูปหล่อครึ่งองค์ตอนเป็นพระภิกษุด้วย ประดิษฐานเป็นที่ระลึก

วัดเทพธิดาราม

วัดเทพธิดาราม

วัดเทพธิดาราม

วัดเทพธิดาราม

วัดเทพธิดาราม

วัดเทพธิดาราม

วัดเทพธิดาราม

วัดเทพธิดาราม

วัดเทพธิดาราม

2. ห้อง “มณีปัญญา” เพลิดเพลินและเพลิดเพลินกับการประพันธ์บทกวีของสุนทรภู่ เช่น กลอน กาบ คลอง และนิรัช

วัดเทพธิดาราม

วัดเทพธิดาราม

วัดเทพธิดาราม

วัดเทพธิดาราม

วัดเทพธิดาราม

วัดเทพธิดาราม

3. ห้อง “ใต้ร่มพระกศวพัฒน์” จัดแสดงศิลปวัตถุต่างๆ รวมทั้งเครื่องใช้ต่างๆ ของสุนทรภู่ เมื่อได้บรรพชาเป็นพระภิกษุ

วัดเทพธิดาราม

วัดเทพธิดาราม

วัดเทพธิดาราม

วัดเทพธิดาราม

วัดเทพธิดาราม

วัดเทพธิดาราม

วัดเทพธิดาราม

วัดเทพธิดาราม

วัดเทพธิดาราม

นอกจากนี้ ความพิเศษของการเยี่ยมชมสุนทรภู่ก็คือการนำเทคโนโลยี AR (Augmented Reality) ที่ผสมผสานโลกแห่งความจริงและโลกดิจิทัลเข้าด้วยกัน มาช่วยกันนำเสนอองค์ความรู้ที่เชื่อมโยงกับสุนทรภู่ ผ่านเทคโนโลยีดังกล่าว ถือได้ว่าเป็นมุมมองที่เปิดกว้างในการนำเสนอเรื่องราวอัตชีวประวัติของสุนทรภู่ กวีแห่งกรุงรัตนโกสินทร์ ภายใต้บริบทของสังคมสมัยใหม่มีความน่าสนใจ

วัดเทพธิดาราม

วัดเทพธิดาราม

วัดเทพธิดาราม

วัดเทพธิดาราม

นักท่องเที่ยวสามารถเดินตามรอยสุนทรภู่กวี ให้บริการทุกวันจันทร์ – อาทิตย์ เวลา 09.00-18.00 น. ฟรี หรือดูรายละเอียดเพิ่มเติมได้ที่ พิพิธภัณฑ์สุนทรภู่ วัดเทพธิดาราม พิพิธภัณฑ์สุนทรภู่ วัดเทพธิดาราม

วิธีเดินทางไปวัดเทพธิดารามวรวิหาร

นักท่องเที่ยวสามารถมาที่วัดเทพธิดารามวรวิหาร โดยเข้าถนนมหาชัย ไม่ไกลจากป้อมมหากาฬ จะพบวัดเทพธิดารามวรวิหาร ตั้งอยู่ใกล้วัดราชนัดดาววรวิหาร (ดูพิกัดการเดินทางได้ที่ GPS : เว็บไซต์ google.co.th) หรือโทร 02 621 1178

ทั้งหมดนี้เป็นเรื่องราวของวัดเทพธิดารามวรวิหารที่มองไม่เห็น วัดสำคัญแห่งหนึ่งในกรุงเทพฯ ที่ยังคงความสวยงามทั้งในแง่ของประวัติศาสตร์ และสถาปัตยกรรมแห่งยุคตามพระราชนิยมที่สวยงาม ที่ควรค่าแก่การอนุรักษ์เพื่อให้นักท่องเที่ยวได้มีโอกาสเข้ามาสัมผัสและสืบสานองค์ความรู้ที่สำคัญตราบนานเท่านาน

ขอขอบคุณข้อมูลจาก
เว็บไซต์ crownproperty.or.th, พิพิธภัณฑ์สุนทรภู่ วัดเทพธิดาราม พิพิธภัณฑ์สุนทรภู่ วัดเทพธิดาราม, เว็บไซต์ watthepthidaramqr.com

#เรองราวนาร #รอบรววดเทพธดารามวรวหาร

ใส่ความเห็น

อีเมลของคุณจะไม่แสดงให้คนอื่นเห็น ช่องข้อมูลจำเป็นถูกทำเครื่องหมาย *